24/8/10

πρωταρχικά

.
ανώτερα, ανώτατα, (πλέον) απαραίτητα, αρχικά, αρχικώς, βασικά, βασικώς, εκ των ων ουκ άνευ, θεμελιακά, θεμελιώδη, κατάπρωτα, κατ'αρχάς, κατ'αρχήν, κεφαλαιώδη, κορυφαία, κύρια, κυριώδη, κυρίως, νούμερο ένα, ολόπρωτα, ουσιαστικά, ουσιώδη, προτασσόμενα, πρότερα, πρώτα, πρώτα πρώτα, πρωτεύοντα, πρωτευόντως, πρώτιστα, πρωτίστως, σημαντικότερα, σίνε κβα νον / σίνε κουά νον (sine qua non), σπουδαιότερα, στοιχειώδη, τα εν αρχή, υπ'αριθμόν ένα, υπερέχοντα
.

2 σχόλια:

Ανώνυμος είπε...

sine qua non?
wtf?
WHAT THE F**K???

I.T.A. είπε...

Το λατινικό "sine qua non" αντιστοιχεί στο ελληνικό "εκ των ων ουκ άνευ" και χρησιμοποιείται για να προσδιορίσει αυτά που είναι "απαραίτητ[α]" (Κριαράς) ή "αναντικατάστατ[α], χωρίς τ[α] οποί[α] δεν νοείται ή δεν γίνεται κάτι" (Μπαμπινιώτης).

Κυριολεκτικά σημαίνει "χωρίς αυτά όχι" και συνήθως χρησιμοποιείται για να εκφράσει κάτι το απόλυτο.

Αν και πρόκειται για ελλειπτική μορφή της φράσης "conditio sine qua non" (δηλ. όρος εκ των ων ου άνευ), στη μορφή της αυτή, η φράση δεν αναφέρεται αποκλειστικά σε όρους, αλλά και σε στοιχεία, παράγοντες, συστατικά κ.ο.κ.

Η λέξη "πρωταρχικά" (ως επίθετο, πληθ. ουδέτ.) σημαίνει (μεταξύ άλλων) και "θεμελιώδη" ή "βασικά".

Παραδείγματος χάριν, πολλοί αρχαίοι φιλόσοφοι (ιδιαίτερα προσωκρατικοί) ασχολήθηκαν με το θέμα των πρωταρχικών στοιχείων της φύσης (ή του σύμπαντος). Για τον καθένα από αυτούς, δεν νοείτο κόσμος χωρίς αυτά τα στοιχεία. Τα πρωταρχικά αυτά στοιχεία του σύμπαντος, ήταν γι'αυτούς sine qua non στοιχεία του κόσμου όπως τον ξέρουμε.